logo
 
zoek
    print
 
 
NL  »  Toelichtingen  »  Uitgave 'Hoor de vrouwen zingen'
 

Uitgave 'Hoor de vrouwen zingen'

Voorwoord door Marius Flothuis


Liedboekje Gisela Wieberdink-Söhnlein, met onder meer liedjes uit Vught (bron: Nationaal Monument Kamp Vught)
Liedboekje Gisela Wieberdink-Söhnlein, met onder meer liedjes uit Vught (bron: Nationaal Monument Kamp Vught)
"Muziek heeft op velerlei wijze een rol gespeeld in het bestaan van hen die een deel van hun leven in Duitse concentratiekampen hebben doorgebracht. Tussen de uitersten van het onschuldige musiceren gedurende het weekeinde in het kamp 'Vught' en het gedwongen optreden van de kapel in de gruwelijkste omstandigheden in Auschwitz-Birkenau (zoals beschreven door Fania Fénelon in haar boek Sursis pour l'orchestre) ligt een scala van muzikale evenementen, waarop kwalificaties als verkwikkend of opbeurend, maar ook grotesk, absurd en verbijsterend van toepassing zijn. Ik zal ze hier niet alle beschrijven - dat zou ik trouwens, bij gebrek aan voldoende gegevens, niet kunnen. Maar het moet wel een keer gebeuren.

Ik wil alleen één feit in herinnering brengen, dat zich onuitwisbaar in mijn geheugen heeft gegrift en dat in onmiddellijk verband staat met deze publicatie. Op 5 september 1944, 'Dolle Dinsdag', werden de toen nog in Vught aanwezige gevangenen 's avonds om ongeveer 6 uur, op transport gesteld. Drie nachten en twee dagen reden we in veewagens door Duitsland, niemand wist waarheen we gingen en hoe lang het transport zou duren. We zaten met tachtig man in één wagen (en waren, naar mij later bleek, nog bevoorrecht: Joodse gevangenen werden bij soortgelijke transporten met 120 man in één wagen geperst). Op de ochtend van de derde dag werd een deel van de trein afgekoppeld: de vrouwen gingen naar Ravensbrück, de mannen naar Oranienburg. Op dat ogenblik zei ik tegen mijn uitgeputte en moedeloze kameraden: "Horen jullie dat? De vrouwen zingen!". Het gaf me een geweldige schok. Ik dacht: als mensen onder deze omstandigheden nog kunnen zingen, dan leeft er een kracht in hen die sterker is dan het kwaad dat hen bedreigt. Ik weet het: in vele gevallen heeft het kwaad tóch gewonnen. Maar niettemin: laten we de betekenis van het zingen voor hen die de beproevingen van gevangenschap onder de Nazi-dictatuur moesten ondergaan, niet onderschatten."

Marius Flothuis, voorwoord
Bron: Hoor de vrouwen zingen, liederen uit Vught en Ravensbrück; Literair Eetcafé Miller, 1987