logo
 
zoek
    print
 
 
NL  »  Archief nieuwsberichten muziek en WO2  »  30 mei 2010: War Requiem, Amsterdam
 

30 mei 2010: War Requiem, Amsterdam

Het grootse en beroemde klankmonument War Requiem (1962) van componist Benjamin Britten is een aanklacht tegen oorlog en de Tweede Wereldoorlog in het bijzonder. Het inspireerde vele componisten, ook Nederlandse. Jaap van Zweden dirigeert het War Requiem op 30 mei in het Concertgebouw in Amsterdam.


(Bron: War Requiem op. 66, Choral Score; Boosey&Hawkes, 1962)
(Bron: War Requiem op. 66, Choral Score; Boosey&Hawkes, 1962)
De traditie van Engelse oorlogsmonumenten in tonen vond zijn hoogtepunt in het War Requiem. Het werk ging in 1962 in première, Britten schreef het voor de inwijding van de heropgebouwde kathedraal van Coventry, die in de oorlog volledig was verwoest. Hij droeg het werk op aan vier in de oorlog gesneuvelde vrienden, maar het was meer dan een dodenmis voor de slachtoffers. Het was, zoals het aan Wilfred Owen ontleende motto duidelijk maakte, vooral een protest tegen het betreurenswaardige van oorlog:

My subject is War, and the pity of War.
The poetry is in the pity...
All a poet can do today is warn.

Zelf schreef Britten op 16 februari 1961 aan de Duitse bariton Dietrich Fischer-Diskau: "I am writing what I think will be one of my most important works. It is a full-scale Requiem Mass for chorus and orchestra (in memory of those of all nations who died in the last war), and I am interserping the Latin text wiht many poems of a great English poet, Wilfred Owen, who was killed in the First World War. These magnificent poems, full of the hate of destruction, are a kind of commentary on the Mass: they are, of course, in English. these poems will be set for tenor and baritone, with an accompaniment of a chamber orchestra, placed in the middle of the other forces. They will need singing with the utmost beaty, intensity and sincerity."

I am the enemy you killed, my friend
Aldus werd in het slotdeel, het 'Libera me', Owens gedicht over de ontmoeting tussen een gesneuvelde Engelse soldaat en zijn Duitse tegenstander ("I am the enemy you killed, my friend [...], Let us sleep now.") samengebracht met de afsluitende woorden van de traditionele dodenmis: "Requiescant in pace. Amen. (Laat hen in vrede rusten.)" Het bracht Fischer-Diskau op de avond van de première tot tranen: "IkJaap van Zweden (Foto: Marco Borggreve)
Jaap van Zweden (Foto: Marco Borggreve)
was volledig van de kaart en wist niet hoe ik mijn gezicht moest verbergen. Ik moest denken aan al die gesneuvelden en al het leed dat was ondergaan."

Voor de pacifist Britten was het War Requiem een oproep tot verzoening, een humanitaire schreeuw om vrede na twee wereldoorlogen. "The idea of the W.R. did come off I think", schreef hij aan zijn zus na de eerste uitvoering, "arn't those poems wonderful, & how one thinks of that bloody 1914-18 war especially - I hope it'll make people think abit." Dat lukte. De compositie genoot in Groot-Brittannië lange tijd zo'n reputatie dat Igor Stravinsky opmerkte dat kritiek op het War Requiem gelijk stond met het niet opstaan voor God save the Queen. Van de eerste plaatopname, die onder leiding stond van de componist zelf, werden binnen vijf maanden 200.000 exemplaren verkocht.

Bron tekst: Muziek, oorlog en vrede. Muzikaal commentaar op vijf eeuwen oorlog, Paul Knevel, Marg van der Burgh, Uitgeverij Thoth/Legermuseum Delft, 2001 

Uitvoering zondag 30 mei 2010, Grote Zaal Concertgebouw Amsterdam, 20.15 uur; Radio Filharmonisch Orkest, Groot Omroep Koor, Nationaal Kinderkoor, onder leiding van Jaap van Zweden. Informatie en bestellen kaarten.