logo
 
zoek
    print
 
 
NL  »  Archief nieuwsberichten muziek en WO2  »  16 januari 2011: Vervolgde componisten aan het Spui
 

16 januari 2011: Vervolgde componisten aan het Spui

Het Nederlands Muziek Instituut (NMI) organiseert met de Leo Smit Stichting en het Theater aan het Spui in Den Haag drie concerten met muziek van componisten die in de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd. Vervolgd omdat ze joods waren of omdat ze zich verzetten tegen de bevelen van de bezetter.

Componist Leo Smit (1900-1943), foto: Leo Smit Stichting
Componist Leo Smit (1900-1943), foto: Leo Smit Stichting
De muziek van de componisten uit Vervolgde componisten aan het Spui mocht tijdens de Tweede Wereldoorlog niet worden uitgevoerd. Ook hun bladmuziek was niet veilig. Sommige componisten slaagden erin om hun bladmuziek in bewaring te geven bij leerlingen en vrienden voordat ze werden gearresteerd. De muziek overleefde daardoor vaak de oorlog, de componisten meestal niet. In de concertserie komt de muziek van deze componisten weer tot leven. Daarbij vertelt een bekende Hagenaar het verhaal achter de muziek. Het eerste concert was op zondag 16 januari, de derde volgt op zondag 10 april met muziek van componisten uit Nederlands-Indië.

Het eerste concert is op 16 januari 2011 met composities van Szymon Laks, Leo Kok, Dick Kattenburg, Geert Schoonbeek de Vlaming, Guus Janssen en Hugo Godron. De volgende twee concerten zijn op zondag 13 maart en zondag 10 april.

"... na zoveel jaren, na zoveel meer of minder oppervlakkig gelezen boeken, na met tegenzin bekeken documentaires en speelfilms, na zoveel mondelinge getuigenissen – zijn de mensen die de kampen alleen kennen van horen zeggen nog even onwillig om te accepteren ‘hoe het daar werkelijk was’. En als ze het wel geaccepteerd hebben, keren ze weer terug naar de dagelijkse gang van zaken alsof er niets gebeurd is. Het is voorbij, over, er valt niets meer over te zeggen.

Zoals de meeste voormalige kampbewoners vermijd ik zoveel mogelijk over dit onderwerp te praten, omdat ik de indruk heb dat ik, met uitzondering van de ‘ingewijden’, tegen mensen praat die mijn taal niet verstaan. En als toevallig het orkest dat in Auschwitz speelde en mijn rol daarin ter sprake komt, kijken mijn gespreksgenoten me ongelovig aan, bijna alsof ik niet goed bij mijn hoofd ben. ‘Wat bedoel je? Muziek in Auschwitz? Waarvoor? En wat speelden jullie daar? Toch alleen maar dodenmarsen?’. Zelfs nu, in 1978, krijg ik nog soms dat soort vragen te horen! Nee, we speelden geen dodenmarsen. Integendeel, de marsen die we speelden – en waarover ik later meer zal zeggen – waren vrolijk, levendig, opgewekt, gevarieerd en de bedoeling ervan was de werkzin en de levensvreugde te verhogen uit naam van het kampmotto Arbeit macht frei.

Het eerste wat de Lagerführer van elk zichzelf respecterend kamp wilde was zijn eigen Lagerkapelle, die als voornaamste functie had een onberispelijke kampdiscipline te Orkest van Auschwitz, spelend bij groep gevangenen (tekening: Mieczyslaw Koscielniak, zonder datum).
Orkest van Auschwitz, spelend bij groep gevangenen (tekening: Mieczyslaw Koscielniak, zonder datum).
bevorderen en bij gelegenheid onze beschermengelen een beetje vermaak en ontspanning te bezorgen, want dat hadden ze zo nodig voor de uitvoering van hun vaak ondankbare werk. Zoals gezegd druist het tegen de bedoeling van dit boek in om te schrijven over muziek in Auschwitz zonder de omstandigheden te schetsen waarin die werd gespeeld. Ik moet dus wel iets over die omstandigheden zeggen en zo af en toe zal ik erop terugkomen."

Bron: Kapelmeester van Auschwitz, Szymon Laks; Kritak, 1992

  Programma Vervolgde componisten aan het Spui, NMI
  Music and the holocaust, Szymon Laks
 Flora Schrijver (1923), musiceren in onmenselijke omstandigheden