logo
 
zoek
    print
 
 

Aruba

Over de eerste grammofoonplaat in het Papiamento, Harry Lampe en zijn zoon Padú, Rufo Wever en de Schuttersliedjes. 


Harry Lampe en zoon Juan 'Padú' Lampe


Rond 1943 werd op Aruba de eerste Antilliaanse grammofoonplaat uitgebracht. Het was een nieuw liedje over de oorlog. De titel is Tempo Ta Bruha (Verwarde tijden), maar het stuk wordt bekend onder de naam Den Temp’i Guerra’ki (Oorlogstijd alhier). Het leven is moeilijk en zwaar in oorlogstijd, zo klonk het in het liedje. Maar de conclusie luidde dat het op Aruba zo slecht nog niet was. Tempo Ta Bruha was de eerste grammofoonplaat met zang in het Papiamento. Korte tijd later kwam een tweede plaat uit: Lealtad (Trouw). Hierin werd de band tussen Aruba, Nederland en het huis van Oranje benadrukt. Een derde plaat, ook in oorlogstijd uitgebracht, was Aruba Dushi. Het was een loflied op Aruba en onderstreept het belang van het eiland, door de raffinaderij van Lago, voor de geallieerden.

De liedjes waren gecomponeerd en van tekst voorzien door ‘Harry’ Lampe. Zijn zoon Juan, ‘Chas’ Neme, die de platen uitbracht, zong de teksten. Neme had een platenzaak in Oranjestad, de hoofdstad van Aruba. De opnamen werden door hemzelf gemaakt met eenvoudige apparatuur.
In zijn huis Mother’s Home klonk iedere middag vanaf een uur of vijf muziek. Veel leden van de familie Lampe kwamen dan bij elkaar om te musiceren. Harry Lampe maakte gelegenheidsgedichten en componeerde diverse liedjes. Kort na de oorlog bracht hij enkele grammofoonplaten van zijn zoon Juan op de markt.

Juan ‘Padú del Caribe’ Lampe
Zoon Juan Lampe (Aruba, 1920) was op Aruba een gerespecteerd figuur. Hij werd vooral bekend onder zijn bijnaam ‘Padú’.  Hij componeerde, musiceerde en schilderde. Een professioneel musicus was Lampe niet. Hij werkte als elektricien en later als importeur van geneesmiddelen en public relations-man voor de Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij. In 1952 startte hij samen met zijn goede vriend Rufo Wever het platenlabel Padú. Onder dat label bracht Lampe veel platen van hemzelf en andere Arubaanse artiesten uit. Eind jaren vijftig werd Lampe ontdekt door platenmaatschappij RCA. In de loop der jaren verschijnen ook op RCA diverse langspeelplaten van Lampe. Door zijn inspanningen  op cultureel gebied staat hij op Aruba bekent als Tata di nos cultura (Vader van onze cultuur).
While I'm away, Rufo Wever



Rufo Wever


De Arubaanse musicus Rufo Wever (1917-1977) schreef While I'm Away zeer waarschijnlijk naar aanleiding van de buitenlandse militairen die op Aruba waren gestationeerd tijdens de oorlog.


Liedjes van de Arubaanse Schutters

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Schutterij op Aruba één van de militaire korpsen. De Schutters bewaakten de militair-strategische locaties, vooral de belangrijke olieraffinaderij Lago. Lago produceerde een aanzienlijk deel van de brandstof voor de geallieerden. 

Veel Schutters speelden in zogeheten Schutterbandjes die vanalles speelden, van bolero tot wals. Zo ook Pedro Raphaela (1924), toenmalig korporaal in de Schutterij. Raphaela speelde met zijn band de Savaneta Boys elke zondagmiddag bij de Weg Fontein, waar veel mensen kwamen om te picknicken en te dansen. Onder meer het Schuttersliedje en fl. 4,20 werden veel gespeeld. De Schutters verdienden slechts fl. 4,20 per week en zongen daarom "met 4,20 kan ik niets doen, niet eten, niet trouwen." Henrico Emerencia (1918), toenmalig sergeant-majoor in de Schutterij, zette een versie van het Schuttersliedje op papier.

Schutternan [Schuttersliedje]


Schutternan, Robert Maduro y su alma Folklorico; met dank aan Robert Maduro




Mi a pidi suegra pa casa cu su yiu
Suegra a contesta mi cu e nó kier schutternan
Mi a bisa suegra cu mi ta bai su casSchuttersband Savaneta Boys, Fonteinplantage, Aruba, 1943-1945. Vlnr: Jan Vlijt (zanger en speler van de tres, een gitaar met zes ijzeren snaren), Alberto Bernabela (maraca), Pedro Raphaela (timbal), onbekend (rechts gehurkt en staand). (Bron foto: Pedro 'Vi' Raphaela)
Schuttersband Savaneta Boys, Fonteinplantage, Aruba, 1943-1945. Vlnr: Jan Vlijt (zanger en speler van de tres, een gitaar met zes ijzeren snaren), Alberto Bernabela (maraca), Pedro Raphaela (timbal), onbekend (rechts gehurkt en staand). (Bron foto: Pedro 'Vi' Raphaela)

Bon bistí den burger pa casa cu su yiu.

Refrein:
Schutternan n’ tin cuenta cu machi n’ kier
Si machi n’ kier, anto machi ta lubida.

Casi tur atardi cu mi pasagier
Nos ta confia otro secreto di amor.
Tras di e cushina na e sitio preferí
E mosa den mi brasa, ni na cielo n’ tin mihor.
- Refrein

E dia di mas fastioso t’e dia di piket
Mosa sin consuelo ta tur desesperá.
Y pa saca Dalia di tur su verdriet
Mi mester bula waya maske mi bai será.
- Refrein

Mi a puntra Dalia con ta bai na cas
Dalia a contesta mi un poco afligí.
Mamachi kier suta  mi, papachi kier mata mi.
Mi morto den mi caha ta schutter mes mi kier.
- Refrein 

E dia di mas tristo ta dia di Australia
Dalia cu su lenso ta yora schutternan.
Pero su schutter a bis’ele pa e calma su dolor
Cu pronto lo e bolbe pa forma nan hogar.  
- Refrein

Uitgebreide interviews (2009) met Pedro Raphaela en Henrico Emerencia over hun Schutterstijd zijn te vinden in de D.A.N.S.-database (zie resp. interviews 6 en 7, project Getuigen Verhalen, Getuigenissen van de officieren en onderofficieren van de Schutterij in Aruba en Vrijwilligers Korps Aruba; om de transcripties in de D.A.N.S.-database in te zien is registratie vereist).

Tekst Harry Lampe en zoon Juan 'Padú' Lampe, illustraties: Tim de Wolf
Teksten Rufo Wever en Liedjes van de Arubaanse Schutters: Edric Croes