logo
 
zoek
    print
 
NL  »  Toelichtingen
 

Toelichtingen


Rebel, mijn hart
Verzetsgedicht van Jan Campert, geschreven in het voorjaar van 1941. Marius Flothuis gebruikte de tekst voor zijn Twee sonnetten.
 
 
Sinti en Roma, vervolging en deportatie in de Tweede Wereldoorlog
Op 16 mei 1944 vond in Nederland een grote razzia plaats. 578 Sinti en Roma werden opgepakt en naar kamp Westerbork weggevoerd. Vóór het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog reisden ongeveer 4.500 Sinti en Roma met hun vioolorkesten en handelswaar door Nederland.
 
 
 
 
 
Papiamento
Papiamento, de taal van de Antilliaanse eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao, stond altijd in laag aanzien. Dit veranderde mede door de Tweede Wereldoorlog.
 
Das Lied der Deutschen
Haydn was tijdens een verblijf in Engeland bijzonder onder de indruk geraakt van het God save the King. Hij wilde voor zijn keizer een dergelijk magistraal muziekstuk maken. Dat lukte, de Oostenrijkse keizer kreeg zijn hymne, niet vermoedend dat de klanken later voor Hoffmanns Deutschlandlied zouden dienen.
 
 
 
Het nationaalsocialistische lied onder Hitler
Al voor de machtsovername van Hitler in 1933 zette zijn Nationaal Socialistische Arbeiderspartij (NSDAP) liederen in als politiek instrument. Een geüniformeerde, zingende SA-troep trok onmiskenbaar de aandacht en imponeerde. Toehoorders pikten al snel de melodie op en daarmee de politieke boodschap.
 
bitonaliteit
bitonaliteit is het gelijktijdig gebruik of toepassen van twee verschillende toonsoorten, polytonaliteit is het gelijktijdig gebruik van meer dan twee verschillende toonsoorten.
 
 
Musique pour l'esprit en deuil

Bron: Mensch en Melodie, Wouter Paap, 2/1946

 
Honger naar jazz onder Duitse soldaten

De honger naar lichte amusementsmuziek onder Duitse soldaten was onstilbaar. Vooral jongere militairen wilden wel eens 'wat Engels' en dan het liefst swing of jazz.

 
 
Reichsmusikkammer (RMK)

Al in 1933, toen Hitler met de nationaal-socialisten aan de macht kwam, werd de Reichsmusikkammer (RMK) opgericht. De RMK dirigeerde het totale Duitse muziekleven.

 
Arisering

Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam, moest het afgelopen zijn met een 'ontaard' en een 'door joden beheerst bolsjewistisch muziekbedrijf'. De muziek in het Derde Rijk moest 'arisch' zijn, door en door Duits.

 
Ave Maria door Louise de Montel, de 'Nachtegaal van Vught'

Mensen die in Kamp Vught gevangen zaten kunnen zich vrijwel alle haarscherp zangeres Louise de Montel herinneren, die ook in het kamp vastzat. Vooral haar uitvoering van het Ave Maria maakte diepe indruk.

 
Huisconcerten

In het najaar van 1942 deed het nieuwe fenomeen van de huisconcerten zijn intrede in het Nederlandse culturele leven. Kunstenaars die weigerden lid te worden van de Kultuurkamer, en daarmee brodeloos waren geworden, organiseerden 'zwarte avonden'. Op deze avonden traden voordrachtskunstenaars, musici en anderen tegen een financiële vergoeding op voor een klein publiek.

 
Departement van Volksvoorlichting en Kunsten, Nederlandsche Kultuurkamer

Op 27 november 1940 werd naar Duits voorbeeld in Nederland het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK) opgericht, met de Nederlandsche Kultuurkamer (NKK). Het departement werd geleid door NSB-lid dr. Toby Goedewaagen.

 
Bombardement Rotterdam

Op 10 mei 1940 veranderde Rotterdam in een grote vlammenzee. Door het bombardement van de Duitsers kwamen negenhonderd inwoners om, werden 78.000 mensen dakloos en werd 260 hectare oppervlak verwoest. Toen de Duitsers dreigden ook andere steden te verwoesten werd op 15 mei 1940 de Nederlandse capitulatie getekend.

 
Uitgave 'Hoor de vrouwen zingen'
Voorwoord door Marius Flothuis
 
Piet Ketting (1904-1984)

Componist, dirigent, pianist en muziekcriticus Piet Ketting (1904-1984) was van 1930 tot 1956 hoofddocent aan het Rotterdams Conservatorium.

 
 
Euterpestraat

De Euterpestraat heet nu Gerrit van der Veenstraat, vernoemd naar verzetsheld Gerrit van der Veen. Gerrit van der Veen en Willem Arondéus leidden een verzetsgroep die op 27 maart 1943 een aanslag pleegde op het bevolkingsregister van Amsterdam om gegevens te vernietigen.

 
Ravensbrück

Ravensbrück was het enige grote concentratiekamp in Duitsland waar vooral vrouwen werden vastgehouden. Het kamp bevond zich 120 kilometer boven Berlijn.

 
Dolle Dinsdag

Dinsdag 5 september 1944 is de geschiedenis ingegaan als Dolle Dinsdag. Door het bericht dat begon met de zin "Gij weet dat de bevrijding voor de deur staat", op zondagavond 3 september uitgezonden op Radio Oranje, kwam Nederland in een bevrijdingsroes terecht.